MPSC PSI, STI, ASO Mains Syllabus

MPSC GR. B EXAM – PSI, STI, ASO Syllabus in Marathi & Exam Pattern

  1. महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित (गट- ब) परीक्षेविषयी
  2. महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित (गट- ब) परिक्षा – पात्रता व अटी
  3. महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित (गट- ब) परिक्षा – योजना व अभ्यासक्रम
  4. महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित (गट- ब) PSI मुख्य परीक्षा – पेपर २ अभ्यासक्रम (MPSC PSI Syllabus)
  5. महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित (गट- ब) STI मुख्य परीक्षा – पेपर २ अभ्यासक्रम (MPSC STI Syllabus)
  6. महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित (गट- ब) ASO मुख्य परीक्षा – पेपर २ अभ्यासक्रम (MPSC ASO Syllabus)
  7. PSI PRELIM EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE
  8. PSI MAINS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE
  9. PSI MAINS FINAL RESULTS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE
  10. STI PRELIM EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE
  11. STI MAINS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE
  12. ASO PRELIM EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE
  13. ASO MAINS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

For More Information Call on

7447777799 / 8381077258

महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित गट- ब सेवा विषयी

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) महाराष्ट्र शासनात कार्य करणा:या गट ब अधिकारी वर्गाची पदे भरण्यासाठी दुय्यम सेवासंयुक्त परीक्षा आयोजीत करते. संयुक्त परीक्षेच्या माध्यमातून पोलिस उपनिरीक्षक, राज्यकर निरिक्षक, सहाय्यक कक्ष अधिकारी हे तिन पदे भरल्या जातात.
राज्यकर निरिक्षक व सहाय्यक कक्ष अधिकारी पदाची निवड प्रकिया दोन टप्पामधून पार पाडली जाते. तर पोलिस उपनिरिक्षक पदाची निवड प्रक्रिया चार टटप्पामूधन पार पाडली जाते. पूर्व परीक्षा ही वस्तूनिष्ठ स्वरूपाची असते, त्यात तिन्ही पदासाठी एकच पेपर होत असतो. त्यात उमेदवारांचे विषयी ज्ञान तपासले जाते. भारताचा इतिहास महाराष्ट्राच्या विशेष अयासासह, भूगोल, राज्यव्यवस्था, सामान्य विज्ञान आणि चालू घडामोडी हे उपघटक सयुंत पूर्व परीक्षेत कमी वेळेत जास्त प्रश्न आणि योग्ये प्रश्नांची उत्तर देणे अपेक्षित असते. त्यात चार चुकिच्या उत्तरानंला एक बरोबर उत्तराचे गुण वजा केले जाते. एकूण पदसंख्या च्या १५-१६ पट उमेदवार मेरीट नुसार मुख्य परीक्षेला पात्र ठरतात.
मुख्यपरीक्षा ही वस्तुनिष्ठ स्वरूपाची असते. या मुख्य परीक्षेत

पेपर क्र. १ तिन्ही पदांसाठी एकत्र घेतल्या जाते. व मुख्य परीक्षेचा पेपर क्र. २ हा तिन्ही पदांसाठी स्वतंत्र घेतला जातो. मुख्य परीक्षेत पेपर क्र.१ मध्ये मराठी व इंग्रजी व्याकरण आणि सामान्य ज्ञान वस्तूनिष्ठ स्वरूपाचे असते तर दुसरा पेपर सामान्य क्षमता चाचणी व पदाच्या कर्तव्यासाठी आवश्यक ज्ञान वस्तुनिष्ठ स्वरूपाचे असते. पेपर क्र. १ आणि पेपर क्र.२ मध्ये चार चुकिच्या उत्तराला एक बरोबर उत्तराचे गुण वजा केले जाते. मुख्य परीक्षेच्या सर्व पेपरमध्ये मिळालेल्या एकूण गुणांच्या आधारावर राज्यकर निरिक्षक (STI) व सहाय्यक कक्ष अधिकारी या पदासाठीउमेदवाराची निवड केली जाते. पोलीस उपनिरिक्षक पदासाठी मुख्य परीक्षेच्या एकूण गुणांच्या आधारावर शारीरिक चाचणी साठीबोलविले जाते. शारीरिक चाचणी मध्ये ५०% गुण मिळाल्यानंतर मुलाखतीला बोलविले जाते. मुख्य परीक्षेचे एकूण गुण शारीरिक चाचणीचे गुण आणि मुलाखतीचे गुण ह्या सर्वांचे गुण एकच करूण मॅरिटलिस्ट जाहिर करूण अंतिम यादी जाहिर केली जाते.

महाराष्ट्र दुय्यम सेवा गट-ब परीक्षा अंतर्गत भरण्यात येणारी पदे :

१. पोलिस उपनिरीक्षक (PSI)
२. राज्यकर निरीक्षक (STI)
३. सहाय्यक कक्ष अधिकारी (ASO)

परीक्षेच्या पात्रता व अटी

१) नागरीकत्व : भारतीय नागरीकत्व
२) वयोमर्यादा :

3) शैक्षणिक अर्हता :  पदवी, पदवी परीक्षेस बसलेले उमेदवार पुर्व परीक्षेस पात्र असतील. पोलिस उपनिरीक्षक पदासाठी विकल्प नमुद करणा:या उमेदवारांकडे उपरोक्त अर्हतेसोबत खालीलप्रमाणे किमान शारीरीक अर्हता असणे आवश्यक आहे.

4) शारीरीक मोजमापे/अर्हता – पोलिस उपनिरीक्षक पदासाठी

महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित गट ब परिक्षा – योजना व अभ्यासक्रम

 

एम.पी.एस.सी दरवर्षी दुय्यम सेवा परीक्षा अंतर्गत गट ब च्या पोलीस उपनिरीक्षक, राज्य कर निरीक्षक व सहाय्यक कक्ष अधिकारी ही तीन पदे भरली जातात.
यापैकी पोलीस उपनिरीक्षक पदाची निवड प्रक्रिया चार टह्रश्वह्रश्वयामधून पार पाडली जाते. तर राज्यकर निरीक्षक व सहायक कक्ष अधिकारी पदाची निवड प्रक्रिया दोन टह्रश्वह्रश्वयामधून पार पाडली जाते.

दुय्यम सेवा परीक्षा पध्दती

टप्पा १ – संयुक्त पुर्व परीक्षा (गुण- १००)
PSI, STI, ASO या तिन्ही पदासाठी संयुक्त परीक्षा घेतली जाते.
टप्पा २ – मुख्य परीक्षा (गुण- २००)
या मुख्य परीक्षेत पेपर क्र. १ तिन्ही पदांकरीता एकत्र घेतला जातो व मुख्य परीक्षेचा पेपर क्र. २ हा तिन्ही पदांसाठी स्वतंत्र घेतला जातो.

टप्पा ३ – शारीरीक चाचणी (गुण- १००)
फक्त PSI पदाकरीता.
टप्पा ४- मुलाखत (गुण- ४०)
फक्त PSI पदाकरीता.

 

 

अंतिम निवडीसाठी PSI पदासाठी फक्त टह्रश्वह्रश्वाा २, ३, ४ चे गुण विचारात घेतले जातात तर STIआणि ASO साठी फक्त टह्रश्वपा २ चे गुण विचारात घेतले जातात.

 

महाराष्ट्र दुय्यम सेवा (गट ब) सयुक्त पूर्व परीक्षा – अभ्यासक्रम

सामान्य क्षमता चाचणी

१. चालू घडामोडी – जागतिक तसेच भारतातील
२. नागरिकशास्त्र – भारताच्या घटनेचा प्राथमिक अभ्यास, राज्य व्यवस्थापन (प्रशासन) ग्राम व्यवस्थापन (प्रशासन)
३. आधुनिक भारताचा विशेषत: महाराष्ट्राचा इतिहास
४. भूगोल (महाराष्ट्राच्या भूगोलाच्या विशेष अभ्यासासह) – पृथ्वी, जगातील विभाग, हवामान, अक्षांश – रेखांश, महाराष्ट्रातील जमिनीचे प्रकार, पर्जन्यमान, प्रमुख पिके, शहरे, नद्या, उद्योगधंदे, इत्यादी.
५. अर्थव्यवस्था – भारतीय अर्थव्यवस्था – राष्ट्रीय उत्पन्न, शेती, उद्योग, परकीय व्यापार, ,बँकिंग, लोकसंख्या , दारिद्र्य व बेरोजगारी, मुद्रा आणि राजकोषीय नीति इत्यादी. शासकीय अर्थव्यवस्था – अर्थसंकल्प, लेखा, लेखापरीक्षण इत्यादी.
६. सामान्य विज्ञान – भौतिकशास्त्र (फिजिक्स ), रसायनशास्त्र (केमिस्ट्री), प्राणिशास्त्र (झूलॉजी), वनस्पतीशास्त्र (बॉटनी), आरोग्यशास्त्र (हायजीन)
७. बुद्धीमापन चाचणी व अंकगणित.

 

महाराष्ट्र दुय्यम सेवा (गट ब) मुख्य परीक्षा – अभ्यासक्रम

मराठी :सर्वसामान् य शब्ध संग्रह, वाकप्रचार , व्याकरण, म्हणी व वाकप्रचार यांचा अर्थ आणि उपयोग तसेच उता:यावरील प्रश्रांची उत्तरे.
इंग्रजी :- Common Vocabulary, Sentence structure, Grammer, use of Idioms and phrases & their meaning and comprehension
of passage

सामान्य ज्ञान:- 

  • चालू घडामोडी – जागतिक तसेच भारतातील
  • माहिती अधिकार अधिनियम – २००५, व महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५
  • संघणक व माहिती तंत्रज्ञान – आधुनिक समाजातील संगणकाची भूमिका, वेगवेगळ्या क्षेत्रातील जीवनात संगणकाचा वापर, डेटा कॉम्युनिकेशन , नेटवर्कींग आणि वेब टेकनॉलॉजि, सायबर गुन्हे व त्यावरील प्रतिबंध, नवीन उद्योग म्हणून माहिती तंत्रज्ञानाचानिरनिराळ्या सेवा सुविधांची माहिती मिळण्यासाठी होणारा उपयोग, भारतातील माहिती तंत्रज्ञान उद्योगाची वाढ व त्याचा दर्जा,शासनाचे कार्यक्रम, जसे मिडीया लॅब एशिया, विद्या वाहिनी, ज्ञान वाहिनी, सामुहिक माहिती केंद्र इत्यादी. माहिती तंत्रज्ञानउद्योगातील मुलभूत प्रश्र, त्यांचे भवितव्य.

महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित (गट- ब) PSI मुख्य परीक्षा – पेपर २ अभ्यासक्रम (MPSC PSI Mains Syllabus)

  • बुद्धिमत्ता चाचणी 
  • महाराष्ट्राचा भूगोल 
    महाराष्ट्राचा रचनात्मक (Physical) भूगोल, मुख्य रचनात्मक (Physiographic) विभाग, हवामान (Climate), पर्जन्यमान व तापमान, पर्जन्यातील विभा्रगवार बदल, नद्या, पर्वत, डोंगर, राजकीय विभाग, प्रशासकीय विभाग, नैसर्गिक संप्पती – वने व खनिजे, मानवी व सामजिक भूगोल – लोकसंख्या  (Population), Migration of Population व त्याचे Source आणि Destination वरील परिणाम, ग्रामीण वस्त्या व तांडे, झोपडपट््या व त्यांचे प्रश्न.
  • महाराष्ट्राचा इतिहास 
    सामाजिक व आर्थिक जागृती (१८८५ – १९४७), महत्वाच्या व्यक्तींचे काम, स्वातंत्र्यपूर्व भारतातील सामाजिक जागृतीतील वर्तमानपत्रे व शिक्षणाचा परिणाम/भाग, स्वातंत्र्यपूर्व काळातील इतर समकालीन चळवळी, राष्ट्रीय चळवळी.
  • भारतीय राज्यघटना 
    घटना कशी तयार झाली आणि घटनेच्या प्रस्तावनेमागची भूमिका व तत्वे, घटनेची महत्वाची कलमे / ठळक वैशिष्ट्ये, केंद्र व राज्यसंबंध, निधर्मी राज्य, मूलभूत हक्क व कर्तव्ये, राज्याच्या धोरणाची मार्गदर्शक तत्वे – शिक्षण, युनिफॉर्म सिव्हील कोड, स्वतंत्रन्यायपालिका. राज्यपाल, मुयमंत्री व मंत्रीमंडळ-Role, अधिकार व कार्य, राज्य विधीमंडळ – विधानसभा, विधानपरीषद व त्याचेसदस्य, अीधकार, कार्य व Role.
  • मानवी हक्क व जबाबदा:या संकल्पना – आंतरराष्ट्रीय मानवी हक्क मानक, त्यासंदर्भातील भारतीय राज्यघटनेतील तरतूद, भारतातील मानवी हक्क व जबाबदा:यायंत्रणेची अंमलबजावणी व संरक्षण, भारतातील मानवी हक्क चळवळ, मानवी हक्कापासून वंचित राहण्याच्या समस्या, गरीबी,निरक्षरता, बेकारी, सामाजिक – सांस्कृतिक – धार्मिक प्रथा यासारया अडचणी, (हिंसाचार, भ्रष्टाचार, दहशतवाद, कामगारांचेशोषण, संरक्षित गुन्हेगारी, इत्यादी.) लोकशाही व्यवस्थेतील एकमेकांचे हक्क आणि मानवी प्रतिष्ठा व एकतेचा आदरकरण्यासंबंधी प्रशिक्षणाची गरज व महत्व, नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम १९५५, मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम १९९३, कौटुंबिकहिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण अधिनियम २००५, अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती (अत्याचारास प्रतिबंध)अधिनियम१९८९, हुंडाबंदी अधिनियम १९६१, महात्मा गांधी तंटामुक्ती अभियान. मुंबई पोलीस
  • अधिनियम, १९५१ (Maharashtra Police Act)
  • भारतीय दंड संहिता, १८६० (Indian Penal Code)
  • फौजदारी प्रक्रिया संहिता, १९७३ (Criminal Procedure Code)
  • भारतीय पुरावा अधिनियम, १८७२ (Indian Evidence Act.)

महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित (गट- ब) STI मुख्य परीक्षा – पेपर २ अभ्यासक्रम (MPSC STI Syllabus in Marathi)

  • बुद्धिमत्ता चाचणी 
  • महाराष्ट्राचा भूगोल 
    महाराष्ट्राचा रचनात्मक (Physical) भूगोल, मुख्य रचनात्मक (Physiographic) विभाग, हवामान (Climate), पर्जन्यमान वतापमान, पर्जन्यातील विभागवार बदल, नद्या, पर्वत, डोंगर, राजकीय विभाग, प्रशासकीय विभाग, नैसर्गिक संपाी – वने व खनिजे,मानवी व सामजिक भूगोल – लोकसंख्या (Population), Migration of Population व त्याचे Sourceआणि Destination वरील परिणाम, ग्रामीण वस्त्या व तांडे, झोपडपट््या व त्यांचे प्रश
  • महाराष्ट्राचा इतिहास –
    सामाजिक व आर्थिक जागृती (१८८५ – १९४७), महत्वाच्या व्यक्तींचे काम, स्वातंत्र्यपूर्व भारतातील सामाजिक जागृतीतीलवर्तमानपत्रे व शिक्षणाचा परिणाम/भाग, स्वातंत्र्यपूर्व काळातील इतर समकालीन चळवळी, राष्ट्रीय चळवळी.
  • भारतीय राज्यघटना –
    घटना कशी तयार झाली आणि घटनेच्या प्रस्तावनेमागची भूमिका व तत्वे, घटनेची महत्वाची कलमे / ठळक वैशिष्ट्ये, केंद्र व राज्यसंबंध, निधर्मी राज्य, मूलभूत हक्क व कर्तव्ये, राज्याच्या धोरणाची मार्गदर्शक तत्वे – शिक्षण, युनिफॉर्म सिव्हील कोड, स्वतंत्रन्यायपालिका. राज्यपाल, मुख्यमंत्री व मंत्रीमंडळ-Role, अधिकार व कार्य, राज्य विधीमंडळ – विधानसभा, विधानपरीषद व त्याचेसदस्य, अीधकार, कार्य व Role.
  • नियोजन – प्रक्रिया, प्रकार, भारताच्या पहिल्या ते दहाव्या पंचवार्षिक योजनेचा आढावा, मुल्यांकन, सामाजिक व आर्थिक विकासाचेनिर्देशफलक, राज्य आणि स्थानिक पातळीवरील नियोजन, विकेंद्रीकरण, ७३ व ७४ वी घटना दुरूस्ती, भारतीय अर्थव्यवस्था,क्षेत्रीय विकासाचा कल व सेवा क्षेत्राची रूपरेषा, भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या समोरीलआव्हाने, गरीबी,बेरोजगारी अणि प्रादेशिकअसमतोल.
  • शहरी व ग्रामीण भागातील पायाभूत सुविधांचा विकास –
    पायाभूत सुविधांचा गरज आणि महत्व, सामाजिक व आर्थिक पायाभूत सुविधांचा विकास आणि वाढ – जसे ऊर्जा, पाणीपुरवठा वमलनि:सारण, गृह, परिवहन (रस्ते, बंदर इत्यादी) दळणवळण (पोस्ट व तार, दूरसंचार) रेडिओ, टि.व्ही. इंटरनेट क्रायसिस,भारतातील इन्फ्रास्ट्रचरचे प्रश्र व या संबंधीचे धोरण व त्यावरील पर्याय; खाजगी व सार्वजनिक क्षेत्रातील भाीदारी, एफ.डी. आयआणि इन्फ्रास्ट्रचर डेव्हलपमेंट, इन्फ्रास्ट्रचर विकासाचे खाजगीकरण, राज्य व केंद्र सरकारचे इन्फ्रास्ट्रचर विकासाचे धोरण,ग्रामीण व शहरी भागातील परिवहन व गृह या विषयीचे प्रश्र त्यावरील केंद्र व राज्य सरकारचे कार्यक्रम व उपक्रमशिलता.
  • आर्थिक सुधारणा व कायदे –
    पाश्र्वभूमी, उदारीकरण, खाजगीकरण, जागतिकीकरण संकल्पना व त्याचा अर्थ आणि व्याप्ती, मर्यादा, केंद्र व राज्य स्तरावरीलआर्थिक सुधारणा, WTO तरतुदी आणि सुधारणा आणि त्याचे भारतीय अर्थव्यवस्थेवरील अपेक्षित परिणाम, प्रश्र व समस्या, त्रस्ञ्ज.विक्रीकर, VAT, WTO, इत्यादीशी संबंधीत कायदे/नियम.
  • आंतरराष्ट्रीय व्यापार व आंतरराष्ट्रीय भांडवल चळवळ –
    जागतिकीकरणाच्या युगातील सूत्र व कल, वाढ, रचना आणि भारताच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापाराची दिशा, भारतीय आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचे धोरण, निर्यातीतील वाढ, WTO आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापार विदेशी भांडवलाचा अंतप्रवाह, रचना व वाढ, FDI व्यापार, बहुआंतरराष्ट्रीय भांडवल पुरविणा:या संस्था, ढ्ढरूस्न जागतिक बँक, IDA इंटरनॅशनल के्रडीट रेटींग.
  • सार्वजनिक वित्त व्यवस्था –
    महसुलाचे साधन, टॅक्स , नॉनटॉक्स , भारतातील केंद्र व राज्यातील सार्वजनिक ऋण, केंद्र व राज्याची सार्वजनिक खर्च वाढ,सार्वजनिक खर्च सुधारणा कामावर आधारित अर्थसंकल्प, शुन्याधारित अर्थसंकल्प, भारतातील करसुधारणा आढावा, राज्य पातळीवरील करसुधारणा ङ्क्रञ्ज सार्वजनिक ऋण वाढ, रचना आणि भार, राज्याची कर्जबाजारीपणाची केंद्राला समस्या, राजकोषीय तुट, संकल्पना, तुटीचे नियंत्रण, केंद्र राज्य व रिझव्र्ह बँकेचे उपक्रम, भारतातील राजकोषीय सुधारणा, केंद्र व राज्यस्तरावरील आढावा.

महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित (गट- ब) ASO मुख्य परीक्षा – पेपर २ अभ्यासक्रम (MPSC ASO Mains Syllabus)

  • बुद्धिमत्ता चाचणी 
  • महाराष्ट्राचा भूगोल 
    महाराष्ट्राचा रचनात्मक (Physical) भूगोल, मुख्य रचनात्मक (Physiographic) विभाग, हवामान (Climate), पर्जन्यमान वतापमान, पर्जन्यातील विभागवार बदल, नद्या, पर्वत, डोंगर, राजकीय विभाग, प्रशासकीय विभाग, नैसर्गिक संपाी – वने व खनिजे,मानवी व सामजिक भूगोल – लोकसंख्या (Population), Migration of Population व त्याचे Sourceआणि Destination वरील परिणाम, ग्रामीण वस्त्या व तांडे, झोपडपट््या व त्यांचे प्रश
  • महाराष्ट्राचा इतिहास 
    सामाजिक व आर्थिक जागृती (१८८५ – १९४७), महत्वाच्या व्यक्तींचे काम, स्वातंत्र्यपूर्व भारतातील सामाजिक जागृतीतीलवर्तमानपत्रे व शिक्षणाचा परिणाम/भाग, स्वातंत्र्यपूर्व काळातील इतर समकालीन चळवळी, राष्ट्रीय चळवळी.
  • भारतीय राज्यघटना 
    घटना कशी तयार झाली आणि घटनेच्या प्रस्तावनेमागची भूमिका व तत्वे, घटनेची महत्वाची कलमे / ठळक वैशिष्ट्ये, केंद्र व राज्यसंबंध, निधर्मी राज्य, मूलभूत हक्क व कर्तव्ये, राज्याच्या धोरणाची मार्गदर्शक तत्वे – शिक्षण, युनिफॉर्म सिव्हील कोड, स्वतंत्रन्यायपालिका. राज्यपाल, मुख्यमंत्री व मंत्रीमंडळ-Role, अधिकार व कार्य, राज्य विधीमंडळ – विधानसभा, विधानपरीषद व त्याचेसदस्य, अीधकार, कार्य व Role.
  • राजकीय यंत्रणा (शासनाची रचना अधिकार व कार्ये) केंद्रसरकार केंद्रिय विधिमंडळ आणि राज्यसरकार व प्रशासन
  •  (महाराष्ट्राचा विशेष संदर्भ)
  • जिल्हा प्रशासन, ग्रामीण आणि नागरी स्थानिक शासन न्यायमंडळ
    न्यायमंडळाची रचना, एकात्मीक न्यायमंडळ – कार्ये, सर्वोच्च न्यायालय व उच्च न्यायालयाची भूमिका व अधिकार, दुय्यम न्यायालये – लोकपाल, लोकायुक्त आणि लोक न्यायालय सांविधानिक आदेशाचे रक्षण करणारे न्यायमंडळ, न्यायालयीन सक्रियता. जनहित याचिका.
  • नियोजन
    प्रक्रिया, प्रकार, भारताच्या पहिल्या ते दहाव्या पंचवार्षिक योजनेचा आढावा, मुल्यांकन, सामाजिक व आर्थिक विकासाचे निर्देशफलक, राज्य आणि स्थानिक पातळीवरील नियोजन, विकेंद्रीकरण, ७३ व ७४ वी घटना दुरूस्ती, भारतीय अर्थव्यवस्था,क्षेत्रीय विकासाचा कल व सेवा क्षेत्राची रूपरेषा, भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या समोरील आव्हाने गरीबी,बेरोजगारी अणि प्रादेशिकअसमतोल.

PSI PRELIM EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

 

mpsc psi syllabus- PSI PRELIM EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

PSI MAINS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

 

mpsc psi syllabus- PSI MAINS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

PSI MAINS FINAL RESULTS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

 

mpsc psi syllabus- PSI MAINS FINAL RESULTS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

STI PRELIM EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

 

mpsc sti syllabus in marathi- STI PRELIM EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

STI MAINS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

 

mpsc sti syllabus in marathi- STI MAINS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

ASO PRELIM EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

aso mains syllabus- ASO PRELIM EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

ASO MAINS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

 

aso mains syllabus - ASO MAINS EXAM – GROUP B CUT OFF MARKS CATEGORY WISE

No Comments

Post A Comment

Quick Enquiry